(VATICAN MEDIA)
Ngày 9/11/2026, gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động ở Argentina, Đức Thánh Cha Lêô XIV kêu gọi bảo đảm cơ hội việc làm cho mọi người, đặt phẩm giá người lao động ở trung tâm các quyết định kinh tế và dùng công ích để đo lường thành công của doanh nghiệp. Trước những thay đổi do trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, ngài nhấn mạnh rằng thuật toán không thể thay thế khả năng phân định của con người.
Đại học Giáo hoàng Công giáo Argentina được thành lập năm 1958, trường được Tòa Thánh công nhận là Đại học Giáo hoàng năm 1960, có cơ sở tại năm thành phố và đào tạo nhiều ngành, từ kinh tế, luật đến y khoa và thần học. Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio từng là Đại Chưởng ấn của trường cho đến khi được bầu làm Giáo hoàng.
Đức Tổng Giám mục Jorge Ignacio García Cuerva, Đại Chưởng ấn của trường, và Viện trưởng Miguel Ángel Schiavone đón Đức Thánh Cha và tháp tùng ngài đến đại giảng đường. Tại đây, ngài lắng nghe chứng từ của những người đến từ các môi trường khác nhau: một doanh nhân, một đại diện công đoàn, một thành viên hợp tác xã, một nhân viên trung tâm phục hồi và một giảng viên.
Sau đó, trong diễn văn, Đức Thánh Cha kêu gọi bảo đảm cơ hội việc làm cho mọi người, đặt phẩm giá người lao động ở trung tâm các quyết định kinh tế và dùng công ích để đo lường thành công của doanh nghiệp. Trước những thay đổi do trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, ngài nhấn mạnh rằng thuật toán không thể thay thế khả năng phân định của con người.
Đức Thánh Cha gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động tại Đại học Công giáo Argentina (VATICAN MEDIA)
Dẫn thông điệp Laborem exercens của thánh Gioan Phaolô II, Đức Thánh Cha nhắc rằng con người, được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, “nhờ lao động mà tham dự vào công trình của Đấng Tạo Hóa”. Bằng công việc của mình, mỗi người góp phần phát triển công trình ấy và khám phá những nguồn lực, những giá trị tiềm ẩn trong thế giới thụ tạo. Vì thế, “lao động không phải là công cụ gây xung đột, mà góp phần xây dựng đời sống xã hội nhờ sự đóng góp của mọi người và trong sự tôn trọng trật tự của công trình tạo dựng”.
Giữa những biến đổi của thế giới lao động và khủng hoảng sinh thái, Đức Thánh Cha cảnh báo rằng khi quyền lực tập trung vào tay thiểu số, người lao động dễ bị bóc lột và chỉ được đánh giá qua hiệu suất. Theo hướng sinh thái toàn diện của Đức Thánh Cha Phanxicô, ngài kêu gọi phát triển kỹ thuật trong sự tôn trọng nhịp điệu thiên nhiên và giới hạn của các hệ sinh thái. Tiến bộ đích thực phải bảo vệ môi trường, các cộng đồng dễ bị tổn thương và điều kiện sống của các thế hệ mai sau.
Từ đó, Đức Thánh Cha nêu nguyên tắc nền tảng của Học thuyết Xã hội của Giáo hội, đó là nguyên tắc về phẩm giá con người. “Con người là chủ thể, trung tâm và mục đích của toàn bộ đời sống kinh tế và xã hội. Vì thế, nền kinh tế phải phục vụ con người, chứ không phải con người phục vụ nền kinh tế”. Ngài nhắc lại rằng từ thời Đức Lêô XIII, Giáo hội đã kêu gọi tìm thế cân bằng giữa các nguyên lý kinh tế, tầm nhìn của doanh nhân và những nhu cầu của người lao động cùng gia đình của họ.
Dưới ánh sáng ấy, thất nghiệp là một bi kịch. Mất việc làm khiến một người mất thu nhập, đồng thời “làm tổn thương nghiêm trọng phẩm giá của họ, tước mất khả năng đóng góp của họ cho xã hội và đẩy họ vào cảnh bị loại trừ”. Đức Thánh Cha nhắc lại lời Đức Thánh Cha Phanxicô trong Fratelli tutti. Lao động giúp con người kiếm sống, phát triển bản thân, xây dựng các mối tương quan, chia sẻ những khả năng mình có và cùng chịu trách nhiệm về thế giới mình đang sống. Ngài lưu ý nguyên tắc về phẩm giá gắn kết trực tiếp với nguyên tắc công ích. Bởi vậy, tăng trưởng kinh tế phải tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện.
Đức Thánh Cha gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động tại Đại học Công giáo Argentina (VATICAN MEDIA)
Từ lời Kinh Thánh kể rằng Thiên Chúa đặt con người trong vườn địa đàng “để cày cấy và canh giữ đất đai” (St 2,15), Đức Thánh Cha nói đến mục đích phổ quát của của cải, trách nhiệm chăm sóc công trình tạo dựng. Giáo hội nhìn nhận và bảo vệ quyền tư hữu, đồng thời khẳng định rằng quyền ấy luôn đi kèm với một nghĩa vụ xã hội, vì Thiên Chúa ban trái đất và hoa trái của nó để nuôi sống toàn thể nhân loại. Do đó, việc sử dụng tài nguyên phải tính đến những người yếu thế và điều kiện sống của các thế hệ mai sau.
Đức Thánh Cha nhấn mạnh: “Phẩm giá con người, công ích và mục đích phổ quát của của cải đều nói với chúng ta về chiều kích tương quan vốn có trong các nguyên tắc ấy, và cùng quy tụ nơi nguyên tắc liên đới”. Ngài giải thích liên đới là trách nhiệm của mỗi người và mỗi tổ chức đối với thiện ích của mọi người.
Liên hệ với nền sinh thái toàn diện được Đức Thánh Cha Phanxicô trình bày trong Laudato si’, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng phát triển kỹ thuật phải tôn trọng nhịp điệu của thiên nhiên và giới hạn của các hệ sinh thái. Dẫn thông điệp Magnifica humanitas, ngài nói rằng “sự gia tăng phúc lợi cho một số người không phải là tiến bộ đích thực nếu nó làm suy thoái các hệ sinh thái, đẩy cái giá phải trả sang những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất hoặc gây nguy hại cho điều kiện sống của những người đến sau chúng ta”.
Đức Thánh Cha gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động tại Đại học Công giáo Argentina (VATICAN MEDIA)
Đất đai, mái nhà và việc làm
Đức Thánh Cha ghi nhận những đóng góp của người Argentina trong thiên văn học, nông nghiệp và y học. Ngài cũng nhắc đến những việc ít được chú ý hơn, như công việc nội trợ, những giờ tình nguyện pha trà mate cho trẻ em trong các khu phố và những ngày dài làm việc trên đồng ruộng. Những công việc ấy cho thấy các cộng đồng có sáng kiến và khả năng riêng cần được nâng đỡ.
Đó là ý nghĩa của nguyên tắc bổ trợ. Nhà nước có trách nhiệm điều tiết vì công ích và đảm nhận những việc mà các tổ chức cấp dưới chưa đủ khả năng thực hiện, đồng thời tạo điều kiện cho các gia đình, chính quyền địa phương và các phong trào xã hội phát huy sáng kiến. Đức Thánh Cha nêu ví dụ về những người thu gom bìa các-tông, nông dân và thợ thủ công làm việc trong khu vực phi chính thức. Họ tự tổ chức từ cơ sở để tìm giải pháp cho cộng đồng và lên tiếng cho ba đòi hỏi mà Đức Thánh Cha Phanxicô thường nhắc đến: tierra, techo y trabajo, nghĩa là “đất đai, mái nhà và việc làm”.
Đức Thánh Cha gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động tại Đại học Công giáo Argentina (VATICAN MEDIA)
Đo thành công của doanh nghiệp bằng công ích
Với giới doanh nhân, Đức Thánh Cha nhắc đến Đấng Đáng kính Enrique Shaw, một doanh nhân Công giáo từng góp phần sáng lập trường đại học này. Ông nhìn ngành công nghiệp như “một cộng đồng đích thực gồm những con người được mời gọi cùng nhau lớn lên”. Ngài dẫn lại lời ông về sứ mạng của doanh nhân Kitô hữu: “Tìm cách nên thánh qua nghề nghiệp và thánh hóa chính nghề nghiệp của mình”.
Ngài nhìn nhận rằng các doanh nhân thường phải chấp nhận rủi ro khi dùng vốn của mình để tạo việc làm. Ơn gọi ấy trở nên cao quý khi tài sản và vốn được sử dụng để phục vụ xã hội. Tuy nhiên, “khi lợi nhuận bị tuyệt đối hóa thành tiêu chí duy nhất của thành công, doanh nghiệp đánh mất tính nhân văn và trở thành một cơ cấu tội lỗi gây ra sự loại trừ”. Ngài kêu gọi đầu tư có đạo đức, ưu tiên sự bền vững của môi trường và phẩm giá lao động, đồng thời đo thành công tài chính bằng những gì doanh nghiệp đóng góp cho công ích.
Với các công đoàn, Đức Thánh Cha nhấn mạnh vai trò bảo vệ điều kiện làm việc xứng đáng và tạo điều kiện cho người lao động và doanh nghiệp hợp tác. Để giữ được uy tín đạo đức, các công đoàn cần đến với những người có việc làm bấp bênh, lao động trong khu vực phi chính thức và những người bị gạt ra khỏi hệ thống.
Đức Thánh Cha gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động tại Đại học Công giáo Argentina (VATICAN MEDIA)
Trước nguy cơ mất việc làm do trí tuệ nhân tạo và tự động hóa thiếu quy định, Đức Thánh Cha yêu cầu các cơ quan công quyền bảo đảm để kỹ thuật phục vụ con người. “Thuật toán không thể thay thế khả năng phân định của con người, cũng như giá trị tự thân của sự hiện diện trực tiếp và sự dấn thân của người lao động”, ngài nói. Dẫn Magnifica humanitas, ngài nhấn mạnh rằng “việc bảo đảm cho mọi người có cơ hội làm việc phải luôn là mục tiêu ưu tiên của các chính sách công và các tiến trình kinh tế”. Đây cũng là tiêu chí để đánh giá chất lượng nhân văn của một mô hình phát triển.
Kết thúc diễn văn, Đức Thánh Cha mời gọi mọi người gặp gỡ Chúa Kitô trong công việc hằng ngày, dù công việc ấy có vẻ bình thường đến đâu. “Trước mắt Thiên Chúa, không có công việc nào nhỏ bé”, ngài nói. Giá trị của công việc nằm ở tình yêu đặt vào từng cử chỉ, lời nói và ý nghĩ. Ngài mời gọi những người hiện diện cùng xây dựng một Argentina hiệp nhất qua công lý và đối thoại, và “đặt Thiên Chúa nơi chân trời hành động của chúng ta và đặt con người ở trung tâm những lựa chọn của chúng ta”.
Đức Thánh Cha gặp gỡ các phong trào xã hội và giới lao động tại Đại học Công giáo (VATICAN MEDIA)
Nguồn: vaticannews.va
